VARİS NEDİR VE NASIL OLUŞUR?

Toplardamarların içindeki kan, yerçekimine karşı taşınır ve damar duvarından oluşan kapakçıklar ve bacak kaslarının kasılması sonucu oluşan kas pompası kullanılarak kirli kan kalbe döner.

Bu sistemin iyi çalışmaması sonucu yüzeyel ve derin toplardamar sistemlerinde kan göllenmesi olur. Bunun sonucunda bacaklardaki toplardamarlarda genişleme ve küçük kılcal damarlarda belirginleşme oluşarak ayaklarda başta görüntü bozukluğu gelişir. Daha ileri dönemlerde ise bacaklarda şişme ve ağrı oluşabilir.

VARİS OLUŞUMU İÇİN HAZIRLAYICI FAKTÖRLER:

Cinsiyet: Hastalık bayanlarda daha fazla görülür. Çok fazla yapılan doğum ve gebelik ilk sırada yer alır. Daha sonra hormonal tedaviler, adet düzensizlikleri sırayı alır. 50 yaş ve üzeri bayanların çoğunda venöz genişlemeler görülür.

Kalıtım: Varisli hastaların birinci derece akrabalarında da varis görülmesi ailesel geçiş nedeniyledir.

Hamilelik: Çok doğum yapmış kadınlarda çok daha sık görülür. Nedeni ise gebelik sırasında anne rahmindeki çocuğun büyük toplardamarları yaptığı bası sonucu ve değişen hormonal dengelerden dolayı toplardamarların duvar yapısında değişiklik oluşması ve genişlemeyle sonuçlanması ön plandadır.

Meslek: İşi nedeniyle sürekli ayakta hereketsiz duran kişilerde ve devamlı oturarak iş yapan kişilerde daha fazla görülür. Bu durumlarda bacak kaslarının kasılması sonucu oluşan basınç devre dışı kalacak ve damar duvarındaki kapakçıklara daha fazla yük bineceğinden venöz yetmezlik oluşabilecektir. Sonucunda ayaklarda şişkinlik ve ağrı başlayacaktır.

Fazla Kilo: Kilo artışına bağlı olarak varis gelişmesi veya oluşmasında artma söz konusudur. Fazla kilo sonucu değişen hormonal dengeler ve bacaklara binen ağırlık varis oluşumunda etken faktörlerdir.

Yaş: İleri yaşlarda görülme sıklığı özellikle 50 li yaşlardan sonra hızla artmaktadır. Bunun nedenleri arasında hareketsiz yaşam, vücut yağ oranının değişmesi, vücuttaki tüm damarların duvar yapısının bozulması ön plana çıkar.

Sigara: Sigaranın insan vücudunun tüm damarlarının yapısını bozucu etkisi sonucu damarlarda elastikiyetinin bozulması ve damar iç tabakasının yapısının değişmesi sonucunda venöz yetmezliğe neden olduğu bilinmektedir.

VARİS OLUŞUMU SONUCU GELİŞEN ŞİKAYETLER:

Varis oluşumunun başlangıcında şikayetler aslında görüntü bozukluğuna bağlı olan kaygılardan kaynaklanmaktadır. İlk şikayetler kozmetik nedenlidir. Yüzeyel küçük toplardamarlardaki genişlemeler ve örümcek ağı görüntüsü oluşması bacaklardaki toplardamarlardaki basıncın yükselmesine bağlı olarak gelişir. Daha ileri dönemlerde parmak şeklinde genişlemeler görülebilir. Bu şikayetler sırasında önlem alınmaz ise daha ileri dönemlerde ayak bileklerinde şişlik, ağırlık duyusu, gece krampları, bacak ağrıları gelişmektedir. Bu şikayetlerin özellikle yaşlı insanlarda eklem şikayetleriyle karıştırılabilmesi olası bir durumdur. Bu nedenle hastaların şikayetlerini doktorlara dikkatli bir şekilde iletmeleri çok önemlidir.

Daha ileri dönemlerde kanın göllenmesine bağlı olarak (venöz staz) şikayetler daha farklı biçime dönüşmektedir. Öncelikle ayak bilek etrafında ciltte kızarıklık, ciltte renk koyulaşması, cildin incelmesi, yara oluşumu ve bu yaraların iltihaplanmasına bağlı problemler gelişmektedir.

TEDAVİ:

Hastaların bacaklarındaki derin toplardamar sitemiyle yüzeyel toplardamar sisteminin birbirleri arasındaki bağlantılarıda hastalığın gelişmesinde ve tedavi yöntemlerinin seçiminde dikkat edilmesi gereken bir konudur.

Yüzeyel toplardamar sisteminin yetersizliği sonucunda kasık bölgesinden birbirlerine olan bağlantılarının ortadan kaldırılması sonucunda yüzeyel toplardamar sisteminin yetersizliği giderilebilmektedir. Bunun için hastalara Renkli Doppler Ultrasonagrafi dediğimiz bir tetkik ile derin ve yüzeyel toplardamar sistemini durumu ve aralarındaki bağlantıların durumu değerlendirilerek kasık bölgesinden küçük bir ameliyat ile tedavisi yapılabilmektedir.

Yüzeyel toplardamar genişlemelerinde genişlemiş damar çaplarının 0.1mm ile 3 mm olması durumunda sikleroterapi (sclerotherapy) ile ve lazer tedavisi ile tedavi etmek olanaklıdır.

Bununla birlikte hastalara ilaçlarla tedavinin yanında varis çorabı verilerek tedavi edilmektedir.

VARİSTEN KORUNMA YÖNTEMLERİ:

Uzun süre ayakta hareketsiz durmaktan ya da uzun süre oturmaktan kaçınmak çok önemlidir. Kişiler oturdukları yerde ayak egzersizleri yapmaları veya işlerine biraz ara vererek hareketlenmeleri önemlidir.

Düzenli olarak yapılan yüzme, yürüme, aerobik ve koşular faydalıdır. Dinlenme sırasında ayakların kalp seviyesinden yukarıda tutmak, ayaklarda toplanmış kanın kalbe dönmesini sağlayarak kan göllenmesini önler.

Aşırı sıcaklardan sakınmak gereklidir. Hamam, sauna, çamur banyosu, güneşlenmek, kaplıcalar sakıncalıdır.

Hamilelik sırasında doktorunuzun önereceği şekilde egzersizler yapmak ve varis çorapları kullanmak gerekir.

Aşırı kilolardan kurtulmak, sigaradan sakınmak gereklidir.